Μια παγωμένη στιγμή στον χρόνο.


Image

(1919-2010)

«Γνώρισμα του ανώριμου ανθρώπου είναι πως θέλει να πεθάνει ευγενικά για μια υπόθεση. Γνώρισμα του ώριμου ανθρώπου είναι πως θέλει να ζήσει ταπεινά γι’ αυτήν» (σ. 226).

Image

O φύλακας στη σίκαλη [και το όνειρο μιας χαμένης εφηβείας] – J.D. Salinger

Το βιβλίο που με έκαψε. Μπορεί και να με διαμόρφωσε. Ο “Φύλακας στη Σίκαλη” του J.D. Salinger (μετ. Τζένη Μαστοράκη -εξαιρετική ποιήτρια-, εκδ. Επίκουρος). Το χρονικό ενός εφήβου, ενός παιδιού που πήρε τη μεγάλη του απόφαση, διατάζοντας τον εαυτό του να τρέξει προς την ελευθερία. Ο ήρωας μιας χαμένης εφηβείας και μιας αναπόδεικτης (και ανέξοδης ίσως) δρασκελιάς στο έρμα των αμερικανικών προτύπων. Μεταπολεμικός ρεαλισμός και πηγή του ύστερου ρεύματος που πήρε το όνομα νεορεαλισμός, ή βρώμικος/μινιμαλιστικός ρεαλισμός. Η ιστορία: ο Χόλντεν Κόλφιντ, στο τέλος της εφηβείας του, λαμβάνει το ρόλο του αντιήρωα του μυθιστορήματος, ενός γνήσιου παρία, όχι με την έννοια που αυθωρεί μας έρχεται στο νου, αλλά με αυτήν την άγουρη ακόμα οντότητα που απορεί και αμφισβητεί τα πάντα, που θέτει ερωτήματα (αναπάντητα για πολλούς, ανύπαρκτα για άλλους). Η ανολοκλήρωτη ιστορία του Χόλντεν περνά μέσα από μια απαράμμιλη αθωότητα, από μια επίδοση σε γλώσσα του δρόμου, έτσι όπως μόνο ένας έφηβος (όχι κατ’ ανάγκην αμερικανός) μπορεί να αποδώσει, με όλες εκείνες τις επαναλήψεις (το “…και τα ρέστα” κυριαρχεί παντού) που είναι ικανά να σε οδηγήσουν σε μια εξατομίκευση και απολαυστική οικειοποίηση του κειμένου. Είναι ο αντιήρωας εκείνος που αποδρά από έναν κόσμο, που ξέρει ότι σύντομα θα γίνει μέρος του και αυτό αποτελεί sine qua non της ζωής του. Και ενώ ο Salinger, παρ’ όλα τα αυτονόητα -για τους “μεγάλους”- που γεμίζουν το βιβλίο, προσπαθεί να χτίσει τον Χόλντεν μέσα στο πλαίσιο μιας μυθιστορηματικής πλοκής που διαρκώς μένει ανολοκλήρωτη…
Γιατί όμως;
Ο δεσμός που δένει τον αναγνώστη με αυτό το βιβλίο (ας το κάνω προσωπικο: που με δένει με αυτό το βιβλίο) είναι μια εσωτερική δικτατορία που με στοιχειώνει χρόνια τώρα, όχι, βεβαίως, γιατί υποκλίνομαι στο μέγεθος του συγγραφέα του, αυτό είναι δεδομένο, αλλά πολύ απλά γιατί το κείμενο αυτό ποτέ δε λέει την τελευταία του λέξη. Ο “Φύλακας στη Σίκαλη” είναι εκείνο το αδηφάγο μυθιστόρημα που σε τραβά απ’ το μανίκι και σε ρωτά, παιδί κι αυτό, σε πόση ώρα φτάνουμε.
Πού;
Σε μια λαιμητόμο των ψυχοσυνθετικών περιόδων της ζωής μας. Απαλλαγμένοι πια από οποιαδήποτε έννοια και ιδέα εξωπραγματικής υπόστασης, γυμνοί και καθαροί πια από τα ρούχα μιας κάποιας ενοχής. Με λόγο απλό και μετρημένο: Ο “Φύλακας στη Σίκαλη” είναι ο αέρας που πνέει και ζητά να φωτιστεί το σύμπαν που χτίζουμε με τα καλύτερα υλικά σε κάθε στάδιο της ζωής μας. Μας κάνει να ονειρευόμαστε σε μια -αθώα ή μη- εφηβεία, μας ζωντανεύει μνήμες αργότερα, αλλά και μας ωθεί -βεβιασμένα είναι η αλήθεια- σε μια χοάνη που κρύβει μέσα της όλους τους προορισμούς που πετύχαμε αλλά και εξακολουθούμε να ονειρευόμαστε, εφιαλτικά και συνάμα ως μαγευτικά απωθημένα.
Ο Salinger ήξερε ότι ο Χόλντεν δεν είναι ούτε το “Κοριτσάκι με τα σπίρτα” ούτε ο εν πολλοίς αδιάφορος Ντέηβιντ Κόπερφιλντ. Είναι ακριβώς το αντίθετο. Είναι ένα παραμύθι (;) χτισμένο με τις πέτρες μιας αλήθειας που ένας (μετα)έφηβος αποζητά να δοκιμάσει, όχι για να δικαιολογήσει τη στάση του, αλλά για να νιώσει ακόμα μία φορά, ότι ο κόσμος είναι η φθορά της εφηβείας, ό,τι υπάρχει όπως το ξέρουμε σήμερα, στο κάθε σήμερα, είναι απόρροια μιας απώλειας: της εφηβείας, που δεν ασχολείται με τα σπυράκια και τις όψιμες εισαγωγές στο πανεπιστήμιο (που είναι τόσο σημαντικά κι αυτά, τόσο ψυχοφθόρα και διαμορφωτικά), αλλά με το φόβο (και τη σιγουριά) ότι θα γίνει μέλος της ζωής που αντιτάσσεται με νύχια και με δόντια.
Κι αν αυτό φαίνεται ένας πρωθύστερος συμβιβασμός, δεν είναι καθόλου έτσι. Ο Χόλντεν γνωρίζει τι τον περιμένει, ξέρει καλά πού θα χαθεί και πού θα τρέξει, παράλληλα, να κρυφτεί. Ωστόσο, αν δούμε λίγο beyond the lines, ο συμβιβασμός με την ιδέα του ερχόμενου δίνει τη σπιρουνιά που χρειαζόμαστε όλοι για να αμυνθούμε αρχικά και να επιτεθούμε αργότερα: γνώρισμα του ανώριμου ανθρώπου είναι πως θέλει να πεθάνει ευγενικά για μια υπόθεση. Γνώρισμα του ώριμου ανθρώπου είναι πως θέλει να ζήσει ταπεινά γι’ αυτήν (σ. 226).
Στην έρημο ανθίζουνε λουλούδια, αλλά μόνο εκείνα που διαρκώς κοιτούν στην άμμο…
Ας ακολουθήσουμε το ρυθμό μιας απώλειας που γυρνά καλύτερα οπλισμένη.

 

πηγή

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s